Filmoteka

„Zimna wojna”: tropy Bacall, Bogarta, Monroe i Millera

– „Zimna wojna” Pawła Pawlikowskiego to film o miłości niespełnionej, która przy innym biegu zdarzeń mogłaby się zrealizować – powiedziała Joanna Kulig, odtwórczyni jednej z głównych ról w nagrodzonym w Cannes filmie, który w Warszawie miał swoją premierę. Reżyser zadedykował obraz swoim rodzicom. Główni bohaterowie – Zula i Wiktor – noszą ich imiona.

Głównymi bohaterami „Zimnej wojny” są Zula i Wiktor (w ich rolach Joanna Kulig i Tomasz Kot), młoda dziewczyna szukająca szczęścia w powstającym zespole Mazurek (bliskim polskiemu Mazowszu) i dojrzały mężczyzna, pianista, jej instruktor. „Zimna wojna” to opowieść oparta na polskiej muzyce ludowej, z jazzem i piosenkami paryskich barów minionego wieku w tle, o miłości dwójki ludzi, którzy nie umieją żyć bez siebie, ale jednocześnie nie potrafią być razem. Akcja melodramatu jest dzieje się w latach 50. i 60. ub. wieku m.in. w Polsce, Berlinie, Jugosławii i Paryżu.

Produkcja, nagrodzona za reżyserię na 71. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, została świetnie przyjęta zarówno przez polską, jak i zagraniczną krytykę. W tym momencie określana jest m.in. jako najbardziej osobiste dzieło Pawła Pawlikowskiego lub wyraźnie polski, a jednocześnie jego najbardziej uniwersalny film. Reżyser – laureat Oscara w kategorii „najlepszy film nieanglojęzyczny” za „Idę” (2015) – który wyjechał z Polski, gdy miał 10 lat, zadedykował nowy obraz swoim rodzicom. Główni bohaterowie – Zula i Wiktor – noszą ich imiona.

– „Zimna wojna” to była wspaniała przygoda. Zaczynała się przy – 25 stopniach, kończyła przy + 30. Wszyscy się polubiliśmy, pokochaliśmy. (...) Przeżyjcie państwo ten film po swojemu, mam nadzieję, że będziecie płakać i od czasu do czasu też się śmiać – zwrócił się do widzów na premierze Paweł Pawlikowski. Reżyser filmu, podobnie jak w Cannes, wspomniał ze sceny Janusza Głowackiego, zmarłego w sierpniu ub. roku współscenarzystę filmu – obok reżysera i Piotra Borkowskiego.

Kulig: inspiracja Marylin Monroe

Joanna Kulig, po pokazach w Cannes porównywana do Jeanne Moreau i określona „europejską europejską odpowiedzią na Jennifer Lawrence”, powiedziała PAP, że jej inspiracją dla Zuli była m.in. Marylin Monroe. – W czasie, gdy konstruowałam swoją postać, czytałam artykuł o tym, jak spotkała się kiedyś na przyjęciu z Arthurem Millerem. Miller się nią wtedy nieprawdopodobnie zafascynował; mówił, że jest jak rozkwitający kwiat. Po jakimś czasie ich relacja zaczęła popadać w skrajności, wszystko było pięknie, a potem się rozpadło przez trudną historię jej dzieciństwa – opowiadała.

Zdaniem aktorki uczucie między bohaterami to „rodzaj miłości niespełnionej, która przy innym biegu zdarzeń mogłaby się zrealizować”. – „Zimna wojna” to melodramat, który zadaje dużo pytań także na temat współczesnej miłości – jak ją budować, żeby piękne uczucie było w stanie się udać, aby było w stanie przetrwać – podkreśliła.

Kot: jak Bacall z Bogartem

Tomasz Kot, który wg dziennikarzy „The Economist” dostałby rolę Jamesa Bonda, gdyby urodził się w Wielkiej Brytanii, uważa, że „Zimna wojna” może stać się filmem klasycznym, który przetrwa okołopremierowy szum. – To zawsze zagadka, który film się zestarzeje, a który zostanie na dłużej. Życzę „Zimnej wojnie” jak najlepiej, wydaje mi się, że wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że ten film ma możliwość rozwinąć się tak, aby działać przez całe pokolenia – powiedział.

– Bazą Pawła Pawlikowskiego jest film dokumentalny. To oznacza inne podejście do aktorów i tego, co robią. On nie jest zainteresowany udawaniem pewnych sytuacji (...). Jeśli miałem do dyrygowania trzy utwory, to musiałem je tak opanować, aby Paweł mógł to nakręcić w sposób dokumentalny. Zwykle materia filmowa umożliwia opowiedzenie czegoś przez coś. W przypadku współpracy z Pawlikowskim to nie działa, jego takie środki nie interesują. Aktorzy muszą pokazać rzeczy tak, żeby on w to uwierzył – dodał.

Jak opowiadał, Pawlikowski sam podrzucał aktorom teksty kultury, które mogły im pomóc wejść w postaci. – Przez cały film byliśmy z Asią sami, odcięci od świata, z rzadka pojawiali się inni aktorzy. Kiedy Asia pytała Pawła, jak rozegrać daną scenę, albo co ma być w niej najważniejsze, słyszała tylko, że „jest młoda, charyzmatyczna i szalona”. Ja słyszałem tylko „A Ty, Tomek, Ty jesteś starszy”. To prosty szablon, w którym mamy Humphrey Bogarta i Lauren Bacall, gdzie mamy faceta, który chodzi, patrzy, pali i po prostu jest – podkreślił.

W filmie zobaczymy także m.in. Borysa Szyca i Agatę Kuleszę. Autorem zdjęć do filmu jest Łukasz Żal. Za muzykę odpowiedzialny jest pianista klasyczny i jazzowy Marcin Masecki. „Zimna wojna” wejdzie na ekrany polskich kin 8 czerwca.